Υπερβιταμίνωση: Από την ωφέλεια στην υπερβολή

Η υπερβιταμίνωση είναι μια καταστάση που προκύπτει όταν η συγκέντρωση βιταμινών στο σώμα είναι υψηλότερη από τα ανώτατα επιτρεπτά όρια.

Οι βιταμίνες γενικά είναι θρεπτικά συστατικά και συγκεκριμένα μίκροθρεπτικά συστατικά, απαραίτητα για τη λειτουργία του οργανισμού μας. Δεν έχουν κάποιο δομικό ρόλο ούτε αποδίδουν θερμίδες για την παραγωγή ενέργειας.

Συμμετέχουν όμως σε πολλές βιολογικές διεργασίες, όπως ο μεταβολισμός, η ανάπτυξη και η αναπαραγωγή.

Οι βιταμίνες A,D,E και K αποθηκεύονται στον λιπώδη ιστό και στο ήπαρ. Χρειάζονται λιποκύτταρα για τον μεταβολισμό τους και τις ονομάζουμε λιποδιαλυτές.

Οι βιταμίνες του συμπλέγματος B και η βιταμίνη C  δεν αποθηκεύονται στο σώμα. Αποβάλλονται εύκολα με τα ούρα, διαλύονται στο νερό και τις ονομάζουμε υδατοδιαλυτές.

Υπερβιταμίνωση και συνέπειες

Η υπερβιταμίνωση μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες στην υγεία μας.

Μπορεί να προκληθεί είτε μέσω της διατροφής (σπανιότερα), είτε από την αυξημένη κατανάλωση συμπληρωμάτων διατροφής (1).

Υπερβιταμίνωση Βιταμίνης Α

Η Βιταμίνη Α έχει ευρύτατο πεδίο ευργετικής δράσης, από την όραση και το δέρμα μέχρι το ανοσοποιητικό μας σύστημα. Παράλληλα, διαδριματίζει σημαντικό ρόλο στην αναπαραγωγή.

Ένας ενήλικας άντρας πρέπει να προσλαμβάνει περίπου 10.000 IU βιταμίνης Α ένω μια ενήλικη γυναίκα περίπου 7.000 IU.

Η Βιταμίνη Α βρίσκεται σε αφθονία στο βοδινό συκώτι, το καρότο, στο σπανάκι, τις γλυκοπατάτες και όλα τα πορτοκαλί φρούτα και λαχανικά.

Η συνιστώμενη ημερήσια πρσόσληψη βρίσκεται σε 50g συκώτι, 200g γλυκοπατάτα, 400g σπανάκι ή περίπου 300g καρότο. Αυτός είναι και ο λόγος που σπάνια παρατηρείται η έλλειψη της.

Τοξικότητα μπορεί να προκληθεί εάν υπάρχει παρατατεμένη και καθημερινή κατανάλωση ποσότητας πάνω από 25.000 IU.

Επειδή η βιταμίνη Α είναι λιποδιαλυτή, η αποβολή από το σώμα είναι αρκετά αργή. Συνεπώς, η τοξικότητα μπορεί να παραμείνει για μέρες.

Σε καταστάσεις τοξικότητας, μερικά συνηθισμένα συμπτώματα είναι η κεφαλαλγία, η ξηρότητα του δέρματος, απώλεια όρεξης, ναυτία και εμετός, πόνος στα οστά, θολή όραση.

Σοβαρή τοξικότητα μπορεί να προκαλέσει ηπατική βλάβη, ακόμη και θάνατο. (2)

Υπερβιταμίνωση Βιταμίνης Β6

Η Βιταμίνη Β6 , θεωρείται απαραίτητη για την καλή λειτουργία του νευρικού συστήματος και για την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων.

Άνδρες και γυναίκες πρέπει να λαμβάνουν περίπου 1,3 mg την ημέρα. Όσοι είναι άνω των 50 ετών πρέπει να λαμβάνουν λίγο παραπάνω. Τροφές που περιέχουν βιταμίνη Β6 είναι το κρέας, το ψάρι, τα γαλακτοκομικά, τα αυγά, οι ξηροί καρποί και λαχανικά όπως το σπανάκι.

Μπορούμε να καλύψουμε τις ημερήσιες ανάγκες μας σε Βιταμίνη Β6 καταναλώνοντας 200g κοτόπουλο ή σολομό, 3 φλιτζάνια φακές, 2 μπανάνες ή 500g σπανάκι.

Η τοξικότητα προκαλείται όταν η πρόσληψη είναι μεγαλύτερη των 100mg την ημέρα. Συνήθως, αυτό οφείλεται στην υπερκατανάλωση συμπληρωμάτων διατροφής.

Μερικές από τις παρενέργειες είναι νευρολογικά προβλήματα τα οποία περιλαμβάουν την αδυναμία ή το μούδιασμα και δυσκολία στην βάδιση και στην κίνηση. Επίσης, στα άκρα μπορεί να δημιουργηθεί αίσθηση καψίματος ή και ο έντονος πόνος.(3)

Υπερβιταμίνωση Βιταμίνης Β12

Η Βιταμίνη Β12, κατέχει καίριο ρόλο στη σύνθεση του DNA ενώ ταυτόχρονα διατηρεί την καλή υγεία των νεύρων.

Η συνιστώμενη ημερήσια δόση για τους ενήλικες είναι περίπου 2,5 μg και βρίσκεται στο κρέας, τα ψάρια, τα γαλακτοκομικά προϊόντα και τον κρόκο του αυγού.

Επίσης, συνηθίζεται να εμπλουτίζονται τρόφιμα με Β12 όπως τα δημητριακά πρωινού και τα είδη γάκλακτος από φυτικές πηγές.

Οι ημερήσιες ανάγκες καλύπτονται πολύ εύκολα με 100g βοδινό, 30g τόνο, 3 αυγά, 2 φλιτζάνια γάλα ή 100g τυρί.

Η Β12 σπάνια προκαλεί τοξικότητα καθώς είναι υδατοδιαλυτή και αποβάλεται πολύ εύκολα με τα ούρα. Δεν έχουν παρατηρηθεί σημαντικές παρενέργειες ακομή και σε πολύ μεγάλες ποσότητες συγκέντρωσης.

Ώστοσο η αυξημένη πρόσληψη συμπλήρωμάτων διατροφής ενδέχεται να προκαλέσει τοξικότητα. Τα συνηθή συμπτώματα είναι αλλεργικές αντιδράδεις και σπανιότερα καρδιαγγειακά προβλήματα. (4)

Υπερβιταμίνωση Βιταμίνης C

Η C είναι η πιο γνωστή βιταμίνη καθώς η αντιοξειδωτική της δράση και η ενίσχυση του ανοσοποιητικού μας συστήματος μας κρατά υγιείς ιδιαίτερα τα τους χειμερινούς μήνες.

Η συνιστώμενη ημερίσια δόση για τις γυναίκες είναι 75mg ενώ για τους άνδρες 90 mg την ημέρα. Tρόφιμα πλούσια σε βιταμίνη C είναι τα εσπεριδοειδή, οι φράουλες, το μπρόκολο, η πιπεριά και το σπανάκι.

Για να καλύψουμε τις ημερήσιες ανάγκες μας σε C αρκεί να καταναλώσουμε ένα πορτοκάλι, ένα φλιτζάνι φράουλες ή μισή πιπεριά!

Η ανώτατη επιτρεπόμενη ημερήσια πρόσληψη είναι τα 2000mg ενώ η τοξικότητα προκαλείται συνήθως από τα συμπληρώματα διατροφής ή και από τη λήψη εμπλουτισμένων με βιταμίνη C φαρμάκων όπως η παρακεταμόλη.

Σε υψηλές συγκεντρώσεις, η Βιταμίνη C προκαλεί γαστρεντερικές διαταραχές και επηρεάζει την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών. Σε άτομα με προδιάθεση, αυξάνει τον κίνδυνο σχηματισμού λίθων στους νεφρούς. (5)

Υπερβιταμίνωση Βιταμίνης D

H Βιταμίνη D είναι απαραίτητη για την απορρόφηση του ασβεστίου ένω προστατεύει τα οστά.

Η συνιστώμενη ημερίσια πρόσληψη είναι 600 IU για τους ενηλίκες, ενώ η κύρια πηγή πρόσληψης είναι η ηλιακή έκθεση, τα λιπαρά ψάρια, το αυγό και τα εμπλουτισμένα τρόφιμα (συνήθως γάλα).

Το δέρμα μας έχει την δυνατότητα να συνθέτει βιταμίνη D όταν εκτεθεί στον ήλιο. 10 έως 30 λεπτά έκθεσης 3 φορές την εβδομάδα, συνήθως αρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες μας.

Η μέγιστη ημερίσια πρόσληψη είναι 4000IU ενώ τα συμπτώματα σε καταστάσεις τοξικότητας είναι υπερασβεστιαιμία, ναυτία, εμετός, αδυναμία ακόμη και νεφρική βλάβη. (6)

Υπερβιταμίνωση Μαγνησίου

Το μαγνήσιο είναι ένα μέταλλο που χρησιμεύει στη μετάδοση των νευρικών ερεθισμάτων, στη σύνθεση των πρωτεϊνών, στη  υγεία των οστών και στη ρύθμιση του σακχάρου του αίμα.

Οι ενήλικες άντρες πρέπει να προσλαμβάνουν 400 mg την ημέρα ένω οι γύναικες 310mg. Κυριότερες πηγές είναι οι ξηροί καρποί, οι σπόροι, τα δημητριάκα ολικής άλεσης, τα όσπρια και τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά.

100g αμύγδαλα ή 60g κολοκυθόσπορος αρκεί για τις ημερήσιες ανάγκες μας. Το ίδιο βέβαια θα μας προσφέρει και μια ισορροπημένη διατροφή που περιέχει βρώμη, λαχανικά και όσπρια.

Υπερβιταμίνωση μέσω της διατροφής δεν μπορεί να προκληθεί ενώ η μέγιστη πρόσληψη μαγνησίου από συμπλήρωμα διατροφής είναι τα 350g.

Σε καταστάσεις τοξικότητας τα συμπτώματα είναι διάρροια, ναυτία, εμετός, μυϊκή αδυναμία και χαμηλή πίεση αίματος. (7)

Συμπέρασμα για την υπερπρόσληψη βιταμινών

Η υπερβιταμίνωση είναι μια κατάσταση που προκαλεί σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία μας.

Ενώ η επάρκεια σε βιταμίνες, μέταλλα και ιχνοστοιχεία είναι απαραίτητα για την καλή λειτουργία του οργανισμού μας, η αλόγιστη λήψη συμπλήρωμάτων μπορούν να μας κάνουν κακό.

Ακολουθείτε πάντοτε τις οδηγίες του Διατροφολόγου ή του Ιατρού σας και προτιμήστε να καλύπτετε τις ανάγκες σας μέσω της διατροφής, όσο αυτό είναι εφικτό.