Λειτουργικά τρόφιμα

Ο όρος λειτουργικά τρόφιμα βασίζεται στην θεώρηση του Ιπποκράτη ο οποίος από την αρχαιότητα είχε αναδείξει την σημασία της διατροφής στην πρόληψη και θεραπεία των ασθενειών.

Τα τελευταία χρόνια τα λειτουργικά τρόφιμα φαίνεται να παίζουν κυρίαρχο ρόλο στις επιλογές των καταναλωτών και στην βιομηχανία τροφίμων. Η αυξημένη ζήτηση για τρόφιμα με επιπλέον οφέλη για την υγεία οδήγησε στην δημιουργία προϊόντων με πρόσθετες πολύτιμες ιδιότητες.

Με τον τρόπο αυτό τα λειτουργικά τρόφιμα δεν αποτελούν μόνο μέσο κάλυψης των ενεργειακών αναγκών. Μπορούν επίσης να συνεισφέρουν στην προαγωγή της ευεξίας και της καλύτερης ποιότητας ζωής.

Τι ενννοούμε με τον όρο λειτουργικά τρόφιμα

Τα λειτουργικά τρόφιμα αποτελούν τροφές που εκτός από τις βασικές τους θρεπτικές λειτουργίες εμπεριέχουν συστατικά (βιολειτουργικά συστατικά) με ευεργετική και προστατευτική – για την υγεία- δράση .

Τα συστατικά αυτά δεν είναι απαραίτητο ότι προϋπάρχουν φυσικά στα τρόφιμα. Μπορεί να προστίθενται κατά την παραγωγή του ή την επεξεργασία τους.

Παραδείγματα συστατικών που προστίθενται στα τρόφιμα ή προϋπάρχουν φυσικά σε αυτά και προδίδουν ‘”λειτουργικές” ιδιότητες θεωρούνται τα προβιοτικά, τα πρεβιοτικά, οι φυτικές ίνες, τα αντιοξειδωτικά, τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα, οι φυτοστερόλες και οι βιταμίνες.

Παραδείγματα λειτουργικών τροφίμων

Δημητριακά (βρώμη, κριθάρι, ρύζι και σιτάρι) πλούσια σε φυτικές ίνες

Προσδίδουν προστασία από την δυσκοιλιότητα, τον καρκίνο του παχέος εντέρου και από τα καρδιαγγειακά προβλήματα (χοληστερόλη) .

Μέλι

Συμβάλλει σημαντικά στον μεταβολισμό και την θρέψη του οργανισμού.

Επίσης, έχει αντισηπτικές ιδιότητες, αντιμικροβιακές δράσεις, βοηθάει στην ενίσχυση του οργανισμού και προάγει την ταχύτερη ανάρρωση.

Γάλα και γαλακτοκομικά προιόντα (γιαούρτι, κεφίρ)-Εμπλουτισμένα προιόντα γάλακτος (γάλα αμυγδάλου, ρυζιού):

Προάγει την υγεία του πεπτικού, προστατεύει από την οστεοπόρωση και παρέχει αντιμικροβιακή δράση.

Ελαιόλαδο και πολυακόρεστα λιπαρά

Συμβάλλουν στην μείωση των επιπέδων χοληστερόλης, έχουν αντοξείδωτικες και αντικαρκινικές ιδιότητες.

Όσπρια και ξηροί καρποί

Προκαλλούν μείωση της χοληστερόλης, των επιπέδων γλυκόζης και του κινδύνου καρδιαγγεισκών προβλημάτων.

Επιπρόσθετα, προστατεύουν από τον καρκίνο του παχέος εντέρου και μαστού.

Λειτουργικά τρόφιμα: Οφέλη και θετικές επιδράσεις

Σύμφωνα με την επιστημονική κοινότητα υπάρχουν πολλές θετικές επιδράσεις που σχετίζονται με την υγεία και προσφέρονται μέσω των συστατικών των λειτουργικών τροφίμων.

Σε αυτές συγκαταλέγονται η:

• ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος και η αντιμετώπιση λοιμώξεων (Βιολειτουργικά συστατικά–βιταμίνες, αντιοξειδωτικά)
• μείωση του κινδύνου καρδιαγγειακών νοσημάτων  (Βιολειτουργικά συστατικά–ω3 λιπαρά οξέα, πρεβιοτικά )
• μείωση του κινδύνου οστεοπόρωσης (Βιολειτουργικά συστατικά–ασβέστιο, βιταμίνη D)
• μείωση του κινδύνου (ορισμένων μορφών) καρκίνων (Βιολειτουργικά συστατικά–αντιοξειδωτικά, βιταμίνες, πολυφαινόλες, χλωροφύλλες)
• ρύθμιση του μεταβολισμού-μείωση του κινδύνου εμφάνισης παχυσαρκίας (Βιολειτουργικά συστατικά–προβιοτικά και φυτικές ίνες)
• βελτίωση της ποιότητας ζωής και της φυσικής κατάστασης

Περιορισμοί στην κατανάλωση λειτουργικών τροφίμων

Η ανεξέλεγκτη και υπερβολική κατανάλωση των λειτουργικών τροφίμων μπορεί να ελλοχεύει κινδύνους καθώς η βιομηχανία των λειτουργικών τροφίμων είναι μια καινοτόμος διαδικασία.

Αν και στην επιστημονική βιβλιογραφία υπάρχουν αμέτρητες έρευνες σχετικά με τα οφέλη των τροφίμων αυτών και των συστατικών τους, απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να καταστεί σαφές αν τα οφέλη αυτά οφείλονται στα λειτουργικά συστατικά ή στην γενικότερη ποιότητα της διατροφής του ατόμου.

Επιπλέον, ιδιαίτερη προσοχή από τους καταναλωτές πρέπει να δωθεί στην υπερβολική θερμιδική πρόσληψη καθώς πολλά από τα τρόφιμα αυτά είναι πλούσια σε ενέργεια.

Συμπερασματικά , είναι σημαντική η ισορροποημενη κατανάλωση τους τόσο λόγω ελλιπούς γνώσης όσο και λόγω υπερκατανάλωσης θρεπτικών συστατικών και ενέργειας .

Συμπεράσματα για τα λειτουργικά τρόφμα

Τα λειτουργικά τρόφιμα μπορούν να αποτελέσουν ένα πολύτιμο εργαλείο για την ενίσχυση της ανθρώπινης υγείας.

Ωστόσο, ο ορισμός των “’λειτουργικών τροφίμων”’ δεν είναι πλήρως κατανοητός για το ευρύ κοινό και υπάρχει μια σύγχυση παγκοσμίως για την υιοθέτηση του. Επομένως, είναι ζωτικής σημασίας η πλήρης ενημέρωση του κοινού και η εύρεση ενός επιστημονικού όρου που να αποδίδει με ακρίβεια τα οφέλη των λειτουργικών τροφίμων στην υγεία και στην πρόληψη ασθενειών.

Επιπλέον, απαιτείται από τις βιομηχανίες να διερευνηθούν οι σχέσεις μεταξύ λειτουργικών χημικών ενώσεων και δοσολογίας, ασφάλειας, σταθερότητας και τεχνολογίας παραγωγής για να μπορέσουμε να εξάγουμε σαφή συμπεράσματα για την αποτελεσματικότητα τους.

Από την πλευρά των  καταναλωτών, πρέπει να γίνεται χρήση τους με ‘μέτρο και συνέπεια’ για αποφυγή κινδύνων που μπορούν να προκύψουν από την υπερμέτρη κατανάλωση τους και αναζήτηση πλήρης ενημέρωσης γύρω από τα «νέα τρόφιμα» που προκύπτουν στην αγορά.