- Στοιχεία αρθρογράφου
- Πρόσφατα άρθρα
Η Μαρία Βουβονίκου είναι απόφοιτη του τμήματος Επιστήμης Τροφίμων & Διατροφής του Πανεπιστημίου Αιγαίου, με μεταπτυχιακές σπουδές στην Κλινική Διατροφή.
Ο λυκίσκος είναι ένα φυτό με αρωματική, φαρμακευτική και πολιτισμική ιστορία.
Οι περισσότεροι τον συνδέουμε με την μπύρα και όχι άδικα. Εδώ και αιώνες πρωταγωνιστεί στην ζυθοποιία, προσδίδοντας το χαρακτηριστικό του άρωμα και την πικράδα σε μπύρες τύπου lager, pilsner και IPA.
Σε άλλους πάλι, ξυπνά μνήμες από καλοκαίρια στο χωριό, με το πράσινο φύλλωμα του να στολίζει τους φράχτες και το άρωμα του να πλανάται στον αέρα.
Λυκίσκος: Ένα εντυπωσιακό, πολυετές φυτό
Ο λυκίσκος (Humulus lupulus) είναι ένα εντυπωσιακό, πολυετές φυτό, το οποίο αναρριχάται με μεγάλη ταχύτητα.
Μέσα σε μία μόνο καλλιεργητική περίοδο ξεπερνάει τα έξι μέτρα ύψος. Ανήκει στην οικογένεια των κανναβοειδών, καθώς είναι στενός συγγενής της κάνναβης, της τσουκνίδας και της μουριάς.
Η παραδοσιακή χρήση του λυκίσκου ως φαρμακευτικό φυτό
Η χρήση του λυκίσκου στην παραδοσιακή ιατρική έχει βαθιές ρίζες.
Οι αρχαίοι Έλληνες και Ρωμαίοι τον αξιοποιούσαν ως χωνευτικό και για την ανακούφιση εντερικών διαταραχών. Στην παραδοσιακή κινεζική ιατρική χρησιμοποιούν σε παθήσεις, όπως η φυματίωση και η δυσεντερία.
Aυτές οι χρήσεις βασίζονταν κυρίως στην παρατήρηση και την εμπειρική γνώση. Όμως, η σύγχρονη επιστημονική έρευνα έχει αρχίσει να διερευνά και να επιβεβαιώνει ορισμένες από τις φαρμακολογικές του δράσεις.
Δύο τομείς με ιδιαίτερο ενδιαφέρον
Η επιστημονική κοινότητα δείχνει ολοένα και μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τον λυκίσκο, αναλύοντας τις φυτοχημικές του ενώσεις και τις πιθανές επιδράσεις τους στον ανθρώπινο οργανισμό.
Δύο τομείς, συγκεκριμένα, φαίνεται να συγκεντρώνουν αυξημένο ερευνητικό ενδιαφέρον:
Η ευεργετική επίδραση που έχει ο λυκίσκος στον ύπνο
Ο ύπνος είναι μια σύνθετη λειτουργία, η οποία ρυθμίζεται από πολλούς χημικούς νευροδιαβιβαστές στον εγκέφαλο.
Ένας από τους βασικότερους είναι το GABA (γ-αμινοβουτυρικό οξύ). Πρόκειται για μια ουσία που λειτουργεί σαν φυσικό “φρένο” στο νευρικό μας σύστημα, βοηθώντας μας να χαλαρώσουμε και να κοιμηθούμε.
Ο λυκίσκος περιέχει βιοδραστικές ενώσεις, με πιο μελετημένες τις 8PN (8-Πρενυλναρινγενίνη), η ξανθοχουμόλη και η ουμουλόνη.
Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι αυξάνουν την ευαισθησία των υποδοχέων GABA, ενισχύοντας τη φυσική χαλάρωση και προάγοντας τον ύπνο.
Τι έδειξαν οι μέλετες
Σε μια πολυκεντρική μελέτη, 44 γυναίκες λάμβαναν καθημερινά για 12 εβδομάδες ένα συμπλήρωμα διατροφής που περιείχε ισοφλαβόνες σόγια, 8PN (100 μg) και μελατονίνη.
Τα αποτελέσματα έδειξαν σημαντική μείωση των εξάψεων και αισθητή βελτίωση στην ποιότητα του ύπνου. Η μελέτη αυτή δείχνει πως η 8PN μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά στη ρύθμιση του ύπνου, ειδικά όταν συνδυάζεται με άλλες φυσικές ουσίες.
Σε μια άλλη μελέτη, 17 νοσηλεύτριες κατανάλωναν καθημερινά για δύο εβδομάδες 330ml μη αλκοολούχο μπύρα εμπλουτισμένη με λυκίσκο.
Παρατηρήθηκε αξιοσημείωτη βελτίωση στην ποιότητα του ύπνου (μέσω του δείκτη Pittsburgh Sleep Quality Index), αλλά και μείωση του καρδιακού ρυθμού σε καταστάσεις άγχους.
Αυτό το στοιχείο που υποδηλώνει ενίσχυση της παρασυμπαθητικής δραστηριότητας, δηλαδή της φυσικής κατάστασης χαλάρωσης του οργανισμού.
Λυκίσκος και αντιοξειδωτική δράση
Το οξειδωτικό στρες συνδέεται με τη γήρανση, τις φλεγμονώδεις νόσους και πλήθος χρόνιων παθήσεων. Γι’ αυτό και οι φυσικές αντιοξειδωτικές ουσίες έχουν προσελκύσει έντονο ερευνητικό ενδιαφέρον.
Ο λυκίσκος είναι πλούσιος σε φαινολικές ενώσεις, όπως η ξανθοχουμόλη, 8-Πρενυλναρινγενίνη που έχουν αποδειχτεί ισχυρά αντιοξειδωτικά.
Οι ενώσεις αυτές μπορούν να εξουδετερώνουν τις ελεύθερες ρίζες και να μειώνουν την οξειδωτική βλάβη σε κύτταρα και ιστούς.
Τι έδειξαν οι μελέτες
In vitro μελέτη
Το εκχύλισμα λυκίσκου φάνηκε να έχει ισχυρή αντιοξειδωτική δράση. Ήταν αποτελεσματικό στο να εξουδετερώνει τις ελεύθερες ρίζες (ασταθή μόρια που προκαλούν φθορά στα κύτταρα).
Επιπλέον, περιόρισε την διαδικασία της λιπιδικής υπεροξείδωσης, δηλαδή την καταστροφή των λιπαρών συστατικών των κυτταρικών μεμβρανών, κάτι που θεωρείται βασικός μηχανισμός πρόκλησης κυτταρικής βλάβης.
Πιο συγκεκριμένα, η ξανθουμόλη, φάνηκε να προστατεύει από την οξειδωτική βλάβη στο DNA.
Πειραματική μελέτη σε ζώα
Σε αρουραίους που έλαβαν εκχύλισμα λυκίσκου για 21 ημέρες, παρατηρήθηκε σημαντική μείωση δεικτών οξειδωτικού στρες στο ήπαρ και τον εγκέφαλο.
Αυτό το γεγονός ενισχύει την προστατευτική του δράση.
Κλινική μελέτη σε υγιείς ενήλικες
Μετά από δύο εβδομάδες καθημερινής λήψης 12 mg ξανθουμόλης από υγιείς ενήλικες, καταγράφηκε σημαντική μείωση της οξειδωτικής βλάβης του DNA σε λευκοκύτταρα, χωρίς να αναφερθούν ανεπιθύμητες παρενέργειες.
Πιθανές παρενέργειες
Αν και ο λυκίσκος θεωρείται γενικά ασφαλής για χρήση σε τρόφιμα (GRAS – Generally Recognized As Safe) από την Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ, υπάρχουν ορισμένα σημεία που απαιτούν προσοχή.
Ορμονική δράση
Ο λυκίσκος περιέχει φυτοοιστρογόνα, ενώσεις που μιμούνται την δράση των οιστρογόνων. Αυτό μπορεί να επηρεάσει ορμονικά ευαίσθητα άτομα:
- Έχουν αναφερθεί διαταραχές στον εμμηνορροϊκό κύκλο σε γυναίκες που ασχολούνται με την συγκομιδή του φυτού.
- Υπερβολική κατανάλωση από άντρες έχει συσχετιστεί με μείωση της λίμπιντο
Σε περιπτώσεις έντονης καταθλιπτικής διάθεσης καλό είναι να αποφεύγεται, καθώς η ηρεμιστική του επίδραση μπορεί να εντείνει τα συμπτώματα, σύμφωνα με παραδοσιακές βοτανολογικές αναφορές.
Λυκίσκος, εγκυμοσύνη και θηλασμός
Παρότι δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα για την ασφάλεια του λυκίσκου σε αυτές τις φάσεις, συστήνεται η αποφυγή του, κυρίως λόγω της περιεκτικότητας του σε φυτοοιστρογόνα και της πιθανής επίδρασης τους στον ενδοκρινικό άξονα.
Η χρήση του λυκίσκου, είτε σε φυσική μορφή είτε ως συμπλήρωμα, θα πρέπει να γίνεται με μέτρο και πάντα με την καθοδήγηση Ιιατρού ή Διαιτολόγου-Διατροφολόγου, ειδικά σε περιπτώσεις ευαισθησίας ή χρόνιων παθήσεων.
