Μούρα τα αντιοξειδωτικά

Τα μούρα θεωρούνται και όχι άδικα ένα superfood μιας και έχουν πολλαπλά οφέλη για τον οργανισμό.

Το δέντρο της μουριάς ανήκει στο γένος Morus της οικογένειας Moraceae και καλλιεργείται είτε ως πολυετής θάμνος είτε ως φυλλοβόλο δέντρο.

Οι καρποί της, γνωστοί ως μούρα συκιάς, διακρίνονται κυρίως σε τρεις βασικές ποικιλίες με βάση το χρώμα τους, την κόκκινη (Morus rubra), τη μαύρη (Morus nigra) και τη λευκή (Morus alba).

Το χρώμα των μούρων δεν είναι μόνο θέμα εμφάνισης, αλλά δείχνει και τη σύστασή τους.

Τα κόκκινα είναι συνήθως πλούσια σε βιταμίνη C και ελλαγικό οξύ. Τα μαύρα και μωβ σε ανθοκυανίνες με ισχυρή αντιοξειδωτική δράση.

Τέλος, τα λευκά μούρα, έχουν διαφορετικό προφίλ φλαβονοειδών και βιοδραστικών συστατικών.

Διατροφική αξία

Τα μούρα αποτελούν ιδιαίτερα θρεπτικά φρούτα.

Περιέχουν υψηλές ποσότητες βιταμίνης C, ενώ παράλληλα προσφέρουν φυλλικό οξύ (Β9), βιταμίνη Ε και βιταμίνη Κ.

Είναι επίσης πλούσια σε φυτικές ίνες, συμβάλλοντας στην σωστή λειτουργία του πεπτικού συστήματος.

Τα βασικά τους σάκχαρα είναι η γλυκόζη και η φρουκτόζη, ενώ τα κύρια οργανικά οξέα που περιέχουν είναι το μηλικό και το κιτρικό οξύ, τα οποία συμβάλλουν στη χαρακτηριστική τους γεύση.

Επιπλέον, ξεχωρίζουν για την υψηλή περιεκτικότητά τους σε βιοδραστικές ενώσεις, που σχετίζονται με τις ευεργετικές τους ιδιότητες για την υγεία.

Μούρα και οφέλη για την υγεία

Αντιδιαβητικές ιδιότητες

Τα μούρα έχουν απασχολήσει τον ερευνητικό τομέα για τη συμβολή τους στον έλεγχο του σακχάρου, καθώς είναι πλούσια σε πολυφαινόλες και άλλες βιοδραστικές ουσίες.

Ανάμεσα σε αυτές, η κερσετίνη διακρίνεται για την ισχυρή αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδη δράση της και φαίνεται ότι συμμετέχει στην ρύθμιση της γλυκόζης μέσω διαφορετικών μηχανισμών.

• Βελτιώνει την έκκριση και την ευαισθησία στην ινσουλίνη
• Μειώνει τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα και εμποδίζει την απορρόφησή της στο έντερο
• Μειώνει το οξειδωτικό στρες στο πάγκρεας και στο ήπαρ και επηρεάζει θετικά το εντερικό μικροβίωμα
• Αναστέλει τα ένζυμα που συμμετέχουν στη γλυκόλυση και τη γλυκονεογένεση, συμβάλλοντας στη ρύθμιση της παραγωγής γλυκόζης

Οι πολυφαινόλες και άλλες βιοδραστικές ενώσεις, μπορούν να μειώνουν την αύξηση του σακχάρου στο αίμα μετά τα γεύματα με τρόπους παρόμοιους με ορισμένα αντιδιαβητικά φάρμακα.

Αντιμικροβιακές και αντιφλεγμονώδεις Ιδιότητες 

Τα μούρα παρουσιάζουν σημαντικές αντιμικροβιακές και αντιφλεγμονώδεις δράσεις, κυρίως λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς τους σε πολυφαινόλες και διάφορες φυτοχημικές ενώσεις.

Οι φυσικές αυτές ουσίες μπορούν να αναστείλουν την ανάπτυξη βακτηρίων, μυκήτων και άλλων παθογόνων μικροοργανισμών μέσω μηχανισμών διαφορετικών από εκείνους των συνθετικών αντιβιοτικών.

Ο χυμός μαύρης μουριάς έχει δείξει αντιβακτηριακή δράση έναντι των βακτηρίων.

Τα εκχυλίσματα του μούρου (Αcai) συμβάλλουν στην επούλωση τραυμάτων και στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος.

Οι πολυφαινόλες του μούρου (Αcai) εμφανίζουν αντιφλεγμονώδη δράση, μειώνοντας προφλεγμονώδεις δείκτες και ενισχύοντας τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων και τη σύνθεση κολλαγόνου.

Οι πολυσακχαρίτες του μούρου (Αcai) φαίνεται να ενισχύουν την ανοσολογική απόκριση, ρυθμίζοντας σημαντικούς ανοσολογικούς παράγοντες.

Η υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες και βιοδραστικές ενώσεις συμβάλλει στη βελτίωση του εντερικού μικροβιώματος, προάγοντας την ανάπτυξη ωφέλιμων βακτηρίων και προστατεύοντας τον εντερικό φραγμό.

Μούρα και αντιοξειδωτική Δράση

Τα μούρα, και ιδιαίτερα η μουριά, εμφανίζουν έντονη αντιοξειδωτική δράση λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς τους σε πολυφαινόλες, ανθοκυανίνες και φλαβανόλες.

Αυτές οι ενώσεις βοηθούν στην εξουδετέρωση των ελεύθερων ριζών και προστατεύουν τα κύτταρα από το οξειδωτικό στρες.

Παράλληλα, διατηρούν μια υγιή ισορροπία ανάμεσα στις ελεύθερες ρίζες και τα αντιοξειδωτικά συστήματα του οργανισμού.

Οι ποικιλίες μουριάς παρουσιάζουν υψηλά επίπεδα συνολικών πολυφαινολών και ανθοκυανινών, που σχετίζονται με αυξημένη αντιοξειδωτική ικανότητα.

Η λευκή μουριά έχει καταγραφεί με σημαντική συνολική αντιοξειδωτική δράση.

Εκχυλίσματα μαύρης μουριάς έδειξαν δοσοεξαρτώμενη προστατευτική δράση σε κύτταρα που εκτέθηκαν σε οξειδωτικό στρες, αυξάνοντας την κυτταρική επιβίωση.

Μελέτες σε ηπατικά κύτταρα έδειξαν ότι εκχυλίσματα από διαφορετικές ποικιλίες μουριάς μειώνουν σημαντικά τους δείκτες οξειδωτικού στρες.

Η ικανότητα δέσμευσης ελεύθερων ριζών υποδηλώνει πιθανή συμβολή στην πρόληψη παθήσεων που σχετίζονται με το οξειδωτικό στρες.

Νευροπροστασία

Τα μούρα φαίνεται να προστατεύουν τον εγκέφαλο και τη μνήμη.

Αυτό οφείλεται κυρίως στις αντιοξειδωτικές τους ουσίες και σε φυσικές ενώσεις όπως οι ανθοκυανίνες, το καφεϊκό οξύ και η κερσετίνη.

Οι συγκεκριμένες ουσίες μπορούν να βοηθήσουν τα νευρικά κύτταρα να παραμείνουν υγιή και να περιορίσουν τη φθορά που προκαλείται με την ηλικία ή από νευροεκφυλιστικές ασθένειες.

Τα μούρα μειώνουν το οξειδωτικό στρες στον εγκέφαλο, προστατεύοντας τα νευρικά κύτταρα και περιορίζοντας τη βλάβη που μπορεί να οδηγήσει σε νευροεκφυλιστικές ασθένειες.

Σε πειραματικά μοντέλα νόσου Αλτσχάιμερ, τα εκχυλίσματα μουριάς μείωσαν τον σχηματισμό επικίνδυνων πλακών και βελτίωσαν την αντιοξειδωτική ικανότητα του εγκεφάλου.

Σε μοντέλα νόσου Πάρκινσον, τα εκχυλίσματα βελτίωσαν την κινητικότητα, υποστηρίζοντας τη λειτουργία των νευρώνων και μειώνοντας επιβλαβείς πρωτεΐνες.

Οι φυσικές ουσίες των μούρων φαίνεται να υποστηρίζουν την μνήμη και τη μάθηση, βοηθώντας τον εγκέφαλο να παραμείνει λειτουργικός με την πάροδο της ηλικίας.

Μούρα και αντικαρκινική Δράση

Η κατανάλωση μούρων μπορεί να παρέχει αντικαρκινική προστασία.

Οι φαινολικές ενώσεις στα μούρα μειώνουν τη φλεγμονή, προστατεύουν από βλάβες στο DNA και επηρεάζουν τον πολλαπλασιασμό των κακοήθων κυττάρων.

Επίσης, οι ανθοκυανίνες και άλλες ουσίες στα εκχυλίσματα μούρων μπορούν να αναστείλουν πρωτεΐνες που προάγουν την ανάπτυξη όγκων.

Οι διαιτητικές ενώσεις της μουριάς επηρεάζουν σημαντικές διαδικασίες, μειώνοντας τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων.

Τα εκχυλίσματα μουριάς μειώνουν την βιωσιμότητα και τον όγκο καρκινικών κυττάρων σε πειράματα σε μαστό, θυρεοειδή, ήπαρ, πνεύμονα και παχύ έντερο, προκαλώντας αναστολή του κυτταρικού κύκλου και προάγοντας την απόπτωση.

Τα εκχυλίσματα της μουριάς προάγουν την απόπτωση και περιορίζουν την εξάπλωση των καρκινικών κυττάρων.

Καρδιαγγειακή Προστασία

Αρκετές μελέτες έχουν δείξει ότι τα  μούρα μπορούν να προστατεύσουν την καρδιά.

Αυτό συμβαίνει χάρη στην μεγάλη τους περιεκτικότητα σε πολυφαινόλες, οι οποίες μειώνουν την φλεγμονή, προστατεύουν τα αιμοφόρα αγγεία και βελτιώνουν τα λιπιδαιμικά προφίλ.

Μειώνουν την οξείδωση της LDL («κακής» χοληστερόλης) και εξουδετερώνουν τις βλαβερές ελεύθερες ρίζες.

Οι ανθοκυανίνες από τα μαύρα μούρα συγκεκριμένα, φαίνεται να προστατεύουν άμεσα τα ανθρώπινα πρωτογενή ενδοθηλιακά κύτταρα, περιορίζοντας διαδικασίες που σχετίζονται με την αθηρογένεση.

Περιορίζουν την φλεγμονή, μειώνοντας τις πρωτεΐνες που προσελκύουν φλεγμονώδη κύτταρα στις αρτηρίες.

Υποστηρίζουν την σωστή λειτουργία των αιμοπεταλίων, εμποδίζοντας τη δημιουργία θρόμβων.

Δρουν μέσω γονιδίων που μειώνουν τη σύνθεση χοληστερόλης και αυξάνουν την απέκκριση χολής.

Πιθανές παρενέργειες και προφυλάξεις

Τα μούρα και οι πολυφαινόλες που περιέχουν θεωρούνται ασφαλή όταν καταναλώνονται στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής.

Η υπερβολική πρόσληψη όμως ενδέχεται να συνοδεύεται από ορισμένες επιδράσεις που χρειάζονται προσοχή.

• Οι πολυφαινόλες μπορούν να δεσμεύουν τον σίδηρο στο έντερο, μειώνοντας την απορρόφησή του. Σε άτομα με αυξημένες ανάγκες ή προδιάθεση για σιδηροπενία, η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να επηρεάσει την ομοιόσταση του σιδήρου
• Η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να προκαλέσει γαστρεντερικές ενοχλήσεις, όπως φούσκωμα ή διάρροια, λόγω της υψηλής περιεκτικότητας σε φυτικές ίνες
• Άτομα με σακχαρώδη διαβήτη που ακολουθούν φαρμακευτική αγωγή, θα πρέπει να καταναλώνουν μούρα με μέτρο, καθώς μπορεί να ενισχύσει την μείωση του σακχάρου στο αίμα
• Τρόφιμα πλούσια σε πολυφαινόλες (όπως μούρα, μουριά, γκρέιπφρουτ, κράνμπερι, κ.ά.) ενδέχεται να επηρεάσουν μια φαρμακευτική αγωγή όταν καταναλώνονται σε μεγάλες ποσότητες
• Οι πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι πιο πιθανές όταν οι πολυφαινόλες λαμβάνονται σε υψηλές δόσεις μέσω συμπληρωμάτων, ιδιαίτερα σε άτομα με χρόνιες παθήσεις που λαμβάνουν καθημερινή φαρμακευτική αγωγή.

Σε ειδικές περιπτώσεις συνιστάται να συμβουλεύονται τον γιατρό ή τον ειδικό υγείας πριν τα εντάξουν τακτικά στη διατροφή τους.