Βερίκοκο το ευεργετικό

Μεγαλώσαμε τραγουδώντας σαν παιδάκια, το ρίκο ρίκο ρίκοκοκο και εννοούσαμε φυσικά το γνωστό σε όλους μας βερίκοκο.

Όλοι ξέρουμε το όμορφο πορτοκαλί χρώμα, το άρωμα και την γλυκιά του γεύση, τα οποία το κάνουν θελκτικό ακόμα και στα μικρά παιδιά, και το τοποθετούν ψηλά στην λίστα των αγαπημένων μας καλοκαιρινών φρούτων.

Τα βερίκοκα είναι εξίσου νόστιμα και ευεργετικά για την υγεία τόσο σε φρέσκια όσο και σε αποξηραμένη μορφή.

Γνωρίζουμε όμως τις ευεργετικές για την υγεία μας ιδιότητες τόσο της σάρκας όσο και του κουκουτσιού;

Ιστορικά στοιχεία για το βερίκοκο

Η βερικοκιά μας δίνει τον καρπό του βερίκοκου, το οποίο κατάγεται από χώρες της Ασίας και συγκεκριμένα την Κίνα και την Μογγολία.

Στην Ευρώπη ήρθε πρώτη φορά από την Αρμενία και φαίνεται στην Ελλάδα να τα πρωτοέφερε ο Μέγας Αλέξανδρος.

Το όνομα του προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη “πραικόκκιον”, που σημαίνει πρώιμο, καθώς έχει πρόωρη ωρίμανση.

Στην Ελλάδα παράγονται κάθε χρόνο πολλοί τόνοι βερίκοκα αν και οι κύριες χώρες παραγωγής είναι η Τουρκία και το Ιράν.

Υπάρχουν 12 γνωστές ποικιλίες που ωριμάζουν κατά βάση τέλη Μαΐου με μέσα Αυγούστου αλλά η καλύτερη γευστικά εποχή του, είναι Ιούνιο και Ιούλιο.

Στην Ελλάδα οι πιο γνωστές ποικιλίες είναι η Μπεμπέκου και η Διαμαντοπούλου. Τα Μπεμπέκου είναι ιδανικά για γλυκά του κουταλιού, κομπόστα και μαρμελάδα ενώ τα Διαμαντοπούλου είναι καλύτερα να καταναλώνονται φρέσκα.

Διατροφική αξία

Θρεπτικό συστατικό	Φρέσκο βερίκοκο	Αποξηραμένο βερίκοκο
Θερμίδες	~48 kcal	~241 kcal
Υδατάνθρακες	~11 g	~63 g
Σάκχαρα	~9 g	~53 g
Πρωτεΐνη	1.4 g	3.4 g
Λιπαρά	0.4 g	0.5 g
Φυτικές ίνες	2.0 g	7.3 g
Ασβέστιο	13 mg	55 mg
Κάλιο	259 mg	1160 mg
Σίδηρος	0.4 mg	2.7 mg
Βιταμίνη C	10 mg	1 mg
Βιταμίνη A (ως RAE)	~96 μg RAE (κυρίως β-καροτένιο)	~180 μg RAE
Βιταμίνη B3 (νιασίνη)	0.6 mg	2.5 mg
Καροτενοειδή (κυρίως β-καροτένιο)	~1000 μg	2000–4000 μg

Ιδιότητες και οφέλη στην υγεία από το βερίκοκο

Τα βερίκοκα είναι πλούσια σε βιταμίνη Α ή ρετινόλη που βελτιώνει την όραση και μειώνει την ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, που μακροπρόθεσμα προκαλεί απώλεια της όρασης.

Επιπλέον, διατηρεί την υγεία του δέρματος και επιβραδύνει την διαδικασία της γήρανσης.

Επίσης, περιέχουν καροτενοειδή (β-καροτένιο, λυκοπένιο, λουτεΐνη και ζεαξανθίνη), τα οποία έχουν αντιοξειδωτική δράση και είναι υπεύθυνα για το πορτοκαλί τους χρώμα. Το λυκοπένιο επίσης, συνδέεται με την προστασία από τον καρκίνο του προστάτη.

Τα βερίκοκα είναι καλή πηγή βιταμίνης C και φλαβονοειδών, υπεύθυνων για τις αντιοξειδωτικές τους ιδιότητες με τις οποίες προστατεύουν το καρδιαγγειακό σύστημα και βοηθούν στην εξουδετέρωση των ελεύθερων ριζών που καταστρέφουν τα υγιή κύτταρα και είναι υπεύθυνα για καρκίνο.

Ακόμα, τα βερίκοκα είναι πλούσια σε νιασίνη ή Β3, η οποία συμβάλλει στην μείωση της κόπωσης, στην βελτίωση της ψυχικής λειτουργίας και στην λειτουργία του μεταβολισμού.

Επιπρόσθετα στα βερίκοκα εμπεριέχεται κάλιο, το οποίο φέρνει σε ισορροπία τους ηλεκτρολύτες που βοηθούν τους μύες της καρδιάς και με αυτόν τον τρόπο ρυθμίζεται καλύτερα η καρδιακή λειτουργία και η αρτηριακή πίεση.  

Οι φυτικές ίνες που περιέχουν τα βερίκοκα, βοηθούν στην καλή λειτουργία του πεπτικού συστήματος και επομένως στην αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας και την καλύτερη λειτουργία του μεταβολισμού. Εξίσου συμβάλουν στην μείωση της κακής χοληστερόλης και στην αύξηση της καλής χοληστερόλης.

Τα βερίκοκα είναι καλή πηγή μη αιμικού σιδήρου, ο οποίος αργεί να απορροφηθεί από το σώμα και έτσι προλαμβάνουν την αναιμία.

Τα βερίκοκα περιέχουν και ασβέστιο το οποίο είναι απαραίτητο για τον σχηματισμό και την ενδυνάμωση των οστών.

Βερίκοκο και περίοδος

Για τις γυναίκες που βιώνουν επώδυνους κύκλους περιόδου, τα βερίκοκα μπορούν να αποτελέσουν έναν φυσικό σύμμαχο για την μείωση του πόνου.

Στην αρχή της εμμήνου ρύσεως, τα επίπεδα αιμοσφαιρίνης πέφτουν, και η κατανάλωση βερίκοκων βοηθάει στην αναπλήρωση της αιμοσφαιρίνης.

Παράλληλα, τα θρεπτικά συστατικά τους, προσφέρουν ανακούφιση από τις ενοχλητικές συσπάσεις και τους πόνους.

Βερίκοκο και εγκυμοσύνη

Το βερίκοκο λόγω της πλούσιας σύστασής του σε σίδηρο είναι ιδιαίτερα ωφέλιμο για τις γυναίκες κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Η αναιμία είναι μία πολύ συνηθισμένη επιπλοκή που εμφανίζουν οι γυναίκες, καθώς ο οργανισμός χρειάζεται αυξημένη παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων για να καλύψει τις ανάγκες τόσο της μητέρας όσο και του εμβρύου. Η καθημερινή κατανάλωση βερίκοκων συμβάλει στην αναπλήρωση του σιδήρου.

Επιπλέον τα βερίκοκα έχουν ήπιες διουρητικές ιδιότητες, οι οποίες βοηθούν στη φυσική αποβολή της περίσσειας υγρών, συμβάλλοντας έτσι στην μείωση του οιδήματος που έχουν στο πρόσωπο και στα άκρα οι κυοφορούσες και δυσκολεύει την καθημερινότητα τους.

Πέρα από την μητέρα όμως, τις ευεργετικές ιδιότητες των βερίκοκων τις επωφελείται και το έμβρυο, καθώς συντελούν στην υγιή ανάπτυξη του.

Βερίκοκο και θηλασμός

Το βερίκοκο βελτιώνει την ποιότητα του γάλακτος, καθώς αυξάνει την περιεκτικότητα σε λιπαρά.

Παράλληλα, βελτιώνει την γεύση του γάλακτος, διώχνοντας την πικρή του γεύση που μπορεί να υπάρχει λόγω απρόσεκτης διατροφής.

Αποξηραμένα βερίκοκα

Τα αποξηραμένα βερίκοκα με την σειρά τους φυσικά περιέχουν όλα τα θρεπτικά συστατικά που εμπεριέχονται και στον φρέσκο καρπό.

Αποτελούν φυσικά, καλή πηγή φλαβονοειδών που έχουν αντιοξειδωτικές και αντικαρκινικές ιδιότητες.

Επιπλέον, λόγω της νιασίνης, του καλίου και των φυτικών ινών δρουν ευεργετικά στην μεταβολική, πεπτική λειτουργία και ιδιαίτερα στην δυσκοιλιότητα καθώς και στην καρδιακή λειτπυργία και την ρύθμιση του σακχάρου.

Ακόμη είναι πλούσια σε σίδηρο, ασβέστιο και μαγνήσιο και προτείνεται η κατανάλωση τους για αντιμετώπιση της αναιμίας και της οστεοπόρωσης.

Επιπλέον, φαίνεται η κατανάλωση τους να επιταχύνει την ανάπτυξη και την ανάρρωση των παιδιών μετά από κάποια ίωση.

Αν και φαίνεται παράξενο, οι ειδικοί συνιστούν την κατανάλωση αποξηραμένων παρά φρέσκων βερίκοκων καθώς, τα αποξηραμένα εμπεριέχουν περισσότερα θρεπτικά συστατικά για κάθε γραμμάριο μάζας φρούτων. 

Δεν είναι τυχαίο λοιπόν που οι Αμερικάνοι αστροναύτες επέλεξαν να τρώνε αποξηραμένα βερίκοκα στις αποστολές Απόλλων 15 και Απόλλων 17.

Παρενέργειες και αντενδείξεις

Πέρα από τα οφέλη, τα αποξηραμένα ιδίως βερίκοκα, μπορεί να προκαλέσουν ανεπιθύμητα αποτελέσματα σε κάποιες ομάδες ανθρώπων.

Για παράδειγμα, λόγω των υψηλών σακχάρων, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή από άτομα με σακχαρώδη διαβήτη.

Επιπλέον, λόγω της ανάγκης για μακροχρόνια συντήρηση τους πολλές φορές χρησιμοποιούνται θειώδη άλατα για να διατηρήσουν έντονο το χρώμα τους, τα οποία μπορεί να προκαλέσουν αλλεργική αντίδραση ή κρίση άσθματος.

Ενώ, εξίσου πολλή προσοχή χρειάζεται από τα άτομα που λαμβάνουν διουρητικά ή φάρμακα για την καρδιακή λειτουργία καθώς υπάρχει κίνδυνος υπερκαλιαιμίας.

Τέλος, μπορεί να βλάψει άτομα με χρόνια συμπτώματα γαστρίτιδας και έλκους, ενώ σε μεγάλη κατανάλωση, να προκαλέσει γαστρεντερολογικά συμπτώματα όπως φούσκωμα ή διάρροια.

Κουκούτσι από βερίκοκο, οφέλη και παρενέργειες

Το κουκούτσι του βερίκοκου παραδοσιακά έχει χρησιμοποιηθεί σε διάφορες κουλτούρες για τις πιθανές ευεργετικές και ιατρικές του ιδιότητες.

Το συστατικό που περιέχεται στο κουκούτσι και του προφέρει μαγικές ιδιότητες είναι η αμυγδαλίνη ή αλλιώς βιταμίνη Β17.

Η αμυγδαλίνη θεωρείται αντικαρκινική και αυτή η ιδιότητα της οφείλεται στο υδροκυάνιο που απελευθερώνεται και καταστρέφει τα καρκινικά κύτταρα.

Επιπλέον, φάνηκε  σε έρευνές ότι μειώνει την ολική χοληστερόλη και την LDL και έχει καρδιοπροστατευτική δράση.

Αυτή είναι η μία πλευρά, όμως υπάρχει και η αντίπερά όχθη ή οποία υποστηρίζει πως το κυάνιο είναι τοξικό για τα κύτταρα γενικά,  όχι μόνο για τα καρκινικά αλλά και για τα υγιή.

Φαίνεται πως η κατανάλωση του κυάνιου μπορεί να προκαλέσει από μία ποσότητα και πάνω σοβαρές δηλητηριάσεις με συμπτώματα όπως ναυτία, πονοκέφαλο, ζάλη, αδυναμία, πόνους στους μυς, μείωση της αρτηριακής πίεσης και σε υψηλές δόσεις ακόμα και θάνατο.

Επομένως, ο διεθνής οργανισμός EFSA (Ευρωπαϊκός Οργανισμός Ασφαλείας Τροφίμων) δεν αναγνωρίζει την αμυγδαλίνη ως θεραπεία, προειδοποιεί για τους κινδύνους και προτείνει ως ανώτατο ασφαλές όριο τα 20 μικρογραμμάρια ανά κιλό σωματικού βάρους.

Πρακτικά, για ενηλίκους άνω των 60 κιλών συνιστάται κατανάλωση, μικρότερη των τριών μικρών ωμών πυρήνων ή μισού μεγάλου. Για εγκύους και παιδιά συνιστάται η μη κατανάλωση τους, καθώς θεωρείται επικίνδυνη.

Συμπερασματικά για το βερίκοκο

Το βερίκοκο έχει πολλές ευεργετικές ιδιότητες για την σωματική και ψυχική μας υγεία και ιδιαίτερα στην αποξηραμένη του μορφή.

Όμως, είναι σημαντικό πάντα να λαμβάνουμε υπόψιν μας πιθανούς κινδύνους που μπορεί να έχει η κατάχρηση ενός τροφίμου, όσο ευεργετικό κι αν είναι.